Door Willem Minderhout 
Vandaag was de meerkoet de ‘vogel van de dag’. Dat leek me een makkie. Op weg naar mijn werk liep ik langs een mij bekend meerkoetennest aan de rand van de Haagse Beek. De altijd zo lawaaiige vogel zat rustig te broeden en gaf geen kik. Ik besloot de fotoherkenning te gebruiken. Ik stond echter aan de andere kant van de beek dus de foto werd wat vaag. ‘Een zwarte ooievaar’ suggereerde de app. Mwah. die fotoherkenning kan beter.
De geluidherkenning van Merlin, mijn nieuwe vogelspot-app, is echter fenomenaal. Als een meerkoet zijn snavel houdt heb je daar echter niet zoveel aan.
Sinds ik Merlin, een app ontwikkeld door de ornithologen van de Cornell University, op mijn telefoon geïnstalleerd heb, heb ik er een nieuwe dwangneurose bij: vogelgeluiden jagen. De zang van veelvoorkomende vogels en vogels met een zeer karakteristieke zang denk ik meestal wel te herkennen, maar als ik ze zie weet ik het vaak pas echt zeker. Soms denk ik een wel heel bijzondere zangvogel te beluisteren, maar dan blijkt het toch gewoon een getalenteerde roodborst te zijn. Ook ezelsbruggetjes worden wel eens roestig: was het ‘Beethovenvogeltje’ nu de groenling of de geelgors?
Vogeltjes die je niet ziet
Het lastigst vind ik de categorie zangvogeltjes die je wel hoort, maar vrijwel nooit ziet. Ik zeg dan meestal dat het een zwartkop is. Dankzij Merlin weet ik nu dat deze vuistregel inderdaad vaak opgaat, maar af en toe detecteert hij een tuinfluiter of een braamsluiper of zoiets. Als ik vervolgens goed luister hoor ik die ook. Ik leer dus flink bij! ‘Je hoort het pas. als je het weet’, zou Cruyff zeggen.
Iedere vogelsoort waarvan je voor het eerst het geluid opneemt komt op je lijst te staan. In het begin kun je dus flink veel ‘nieuwe soorten’ verzamelen. Ik heb het voorrecht om in Den Haag naast het Westduinpark te wonen. Na een eerste rondje door bos en duin ‘scoorde’ ik een flinke lijst. Het lot was mij gunstig gezind want er zaten zelfs sprinkhaanzangers en die hoor ik daar zelden. Ik meende ook een veldleeuwerik te zien en te horen, maar die zie ik daar eigenlijk nooit dus ik twijfelde. Was het geen gek geworden grasmus? Merlin gaf echter uitsluitsel. Het was, hoewel de waarneming niet voor de hand liggend was, wel degelijk een leeuwerik! De app meldde ook de aanwezigheid van een gele kwikstaart. Die had ik gezien noch gehoord, maar ik geloof hem op zijn woord.
Alle waarnemingen kun je opslaan met de vindplaats erbij. Al die data worden verzameld door de Cornell universiteit die dankzij een enorm netwerk van vogelgeluidenjagers zoals ik over een gigantische en snel groeiende ornithologische database beschikt.
Vragen
Wel vraag ik me af hoe representatief die vogeldatabase is. Na de eerste euforie denk ik niet dat de gebruikers iedere tjiftjaf of merel zullen melden. Zeldzamere vogels zouden daardoor wel eens oververtegenwoordigd kunnen zijn. Misschien dat de ‘vogel van de dag’-acties van Merlin, waarin je wordt gevraagd om veelvoorkomende vogels als de meerkoet te spotten, daar iets aan doen. Op deze manier krijg je toch een aardig beeld van de verspreiding van die vogel.
Ook anderszins heeft de app een raadsel opgelost. Mijn vrouw heeft een kastje met vogelgeluiden aangeschaft om het verblijf op het toilet te veraangenamen. Ik heb me altijd afgevraagd van welke vogels die geluiden afkomstig zijn. Ik dacht aan opgevoerde zanglijsters, of zoiets. Dankzij Merlin weet ik het nu: die geluiden zijn volkomen nep en niet naar echte vogels te herleiden.
Vorig weekeinde leidde mijn nieuwe hobby ook tot overpeinzingen over de definitie van de vogelzang: de app herkende het geluid van klepperende ooievaars niet. ‘Stomme’ vogels als de knobbelzwaan kun je dus alleen met beeldherkenning aan de database toevoegen.
Ik las dat Swarovski ‘smart’-verrekijkers maakt die je aan de app kunt koppelen. Die verrekijker vertelt je dan welke vogels je ziet. Mijn ervaringen met beeldherkenning zijn echter niet zo goed als met geluidherkenning, maar mijn telefoon is natuurlijk geen Swarovski-verrekijker. De eerste vogelfoto die ik invoerde was een foto van een grutto-kuiken die ik tijdens mijn avonturen als weidevogelwachter gefotografeerd had. ‘Nachtzwaluw’, suggereerde de app. Voor kuikenherkenning is hij dus nog niet bruikbaar.
Ik kon natuurlijk de dag niet beëindigen zonder die vogel van de dag te scoren. Ik ging dus weer op zoek naar mijn meerkoet. Van een afstand hoorde ik hem al roepen, maar toen ik hem in zicht kreeg, zweeg ie weer als het graf. Hij zwom deze keer niet zo ver weg, dus ik besloot weer een poging te wagen met beeldherkenning. En jawel! Ik kreeg een hele rij vogels die het zouden kunnen zijn, waaronder de meerkoet. Met een gerust hart kon ik mijn weg naar huis vervolgen. Ik had de vogel van de dag aan de database toegevoegd!
———-
De tekening is van Marcia Meerum Terwogt.
Meer informatie: marciamt72@gmail.com