Door Dik Kruithof Als vriend van het Museum Belvédère in Heerenveen kreeg ik een prachtig nummer van het tijdschrift toegestuurd dat geheel gewijd was aan het schaakspel. Het blijkt dat een schaaktoernooi of een schaakpartij in het museum een oude afspraak was van de vorige directeur Thom Mercuur en zijn opvolger Han Steenbruggen die nog nooit tot uitvoering gekomen was. In het museum heeft inmiddels een schaaktoernooi met zestien kunstenaars plaatsgevonden en er is tot 8 februari nog een expositie met bijzondere schaakspellen in samenwerking met het Max Euwe-centrum.
Maar ongetwijfeld het mooiste resultaat van het Belvédère-schaak is dit bijzondere nummer van het tijdschrift dat begint met drie mooie bijdragen met veel foto’s over het verzamelen van bijzondere schaakspellen. De stukken van Man Ray, het Bauhaus-schaakspel van Josef Hartwig en het spel van Vilmoz Huszar, alle drie net meer dan 100 jaar oud maar nog steeds heel modern aandoend spelen de hoofdrol. Hans Overgoor, de verzamelaar in het derde artikel laat vooral nog oudere stukken zien.
Geertje van Oudheusden
Heel sterk en bijna ontroerend is het verhaal van Allard Hoogland over Geertje van Oudheusden. Zij kwam in het begin van de jaren zeventig met haar man in Friesland wonen en was jarenlang veruit de sterkste Friese schaakster. Ze nam verscheidene keren deel aan de halve finales van het NK Schaken voor dames. Maar bovenal was ze een bijzonder kunstenares, die in 1980 door Peter Karstkarel werd ingedeeld bij de Friese hyperrealisten. Allard Hoogland vertelt over een correspondentiepartij die hij tussen 1997 en 2001 met haar speelde, in totaal 55 zetten, waarbij elke zet van haar kant een klein kunstwerkje was. ‘Ze speelde schaakzetten maar ook met beelden aan het spel ontleend.’ Dit jaar komt er een tentoonstelling van haar correspondentiekunst in het Museum.
Euwe
Max Euwe, met name de match Aljechin-Euwe in 1935, speelt in twee bijdragen een rol. De veertiende partij, waarin Euwe de stand gelijk wist te trekken, werd gespeeld in het Groningse Hotel Frigge. Het geld voor de match werd namelijk stukje bij beetje bij elkaar gescharreld en voor 500 gulden kon een schaakvereniging een van de dertig matchpartijen organiseren. Vandaar de legendarische overwinning van Euwe in Groningen. Het bord met de slotstelling van de match, normaal te zien in het Max Euwe-centrum in Amsterdam, is nu te zien in het museum.
De mooiste schaakpartij aller tijden
Florian Jacobs schrijft een mooi loflied op de partij Kasparov-Topalov, Wijk aan Zee 1999 waarin de zwarte koning via a4 naar d1 wordt gedreven en alles aan het eind blijkt te kloppen omdat eerder g6 is gespeeld, zodat wit met zijn dame de toren op h8 kan slaan (dit voor de schakers onder ons).
Een prachtige aflevering met veel mooie schaakstukken en ook veel mooie kunst!