Door Willem Minderhout Mijn eerste cd van de Nijmeegse saxofonist Bo van de Graafs orkest ‘I Compani’ kan ik niet eerder dan in 1997 gekocht hebben. In dat jaar kwam Gluteus Maximus, Bo’s ode aan de grote bilspier, uit. Het is een cd vol prachtige muziek in de traditie van Nederlandse jazzensembles als het Willem Breuker Kollektief. Dat het over billen ging, moest je er grotendeels zelf bij verzinnen. Op een korte tekst van Jan Cremer na is het een volledig instrumentele plaat.
Dat er tijdens de voorstellingen van ‘Gluteus Maximus’ wel degelijk ook echte billen te bewonderen waren, hoewel de echte billenliefhebbers teleurgesteld de zaal verlieten, weet ik pas sinds kort. Het staat beschreven in het fraaie boek ‘Veertig Jaar I Compani’ dat ik onlangs aanschafte in Leiden. De band trad op bij een van de oudste podia voor jazz en geïmproviseerde muziek in Nederland, het onvolprezen Leidse Hothouse. Voor het eerst, want ik had ze nooit eerder live gezien. Voor het laatst, want I Compani stopt ermee. Beter laat dan nooit, zullen we maar zeggen. Maar wel jammer, want het was een geweldig optreden.
Bo zelf had ik al wel een keer in actie gezien. Tijdens de (ook alweer laatste) Zomer Jazzfietstour trad hij op met een mutant van I Compani: het ‘Artis Orkest’. Tot mijn grote genoegen heeft Bo daar een videoverslag van gemaakt, waarbij hij gebruik heeft gemaakt van foto’s en filmpjes die ik van dat concert gemaakt had. De bandeonist Michel Mulder en de hoboïste Maripepa Contreras (aan wie ik al eens een stukje heb gewijd) uit het Artis Orkest traden ook op bij het concert in Hothouse.
Gelukkig hebben we de albums nog, want ondanks dat ik I Compani niet eerder live had gezien, was Gluteus Maximus zeker niet de laatste cd die ik van Bo van de Graaf aanschafte. ‘Package Deal’ met een monsterbezetting van 53 muzikanten en een draaiorgel, met onder meer de geweldige ‘Leedvermaak Suite’ en een prachtplaat van het Bo’s Art Trio met Ja Zuster, Nee Zuster-liedjes (die ik helaas ben kwijtgeraakt) heb ik grijsgedraaid.
I Compani is vooral beroemd geworden vanwege de filmmuziek die Nino Rota voor de films van Fellini heeft gecomponeerd. De band is er in 1985 ook speciaal voor opgericht, lees ik. ‘Ik had het idee: dit doen we een seizoen en daarna ga ik weer door met waar ik gebleven was’, schrijft Bo. In plaats van een seizoen werden het er veertig.
Naast I Compani heeft Bo van de Graaf tal van andere projecten gedaan. Soms samen met die andere Nijmeegse geweldenaar: pianist Michiel Braam. Tot mijn favorieten behoort het album ‘Reeds & Deeds’ waarop Bo en Michiel muziek van Rahsaan Roland Kirk spelen. Arjen Gorter, de bassist van het Willem Breuker Kollektief, speelt ook op die plaat. Gorter vormde samen met een andere Breuker-alumnus, Rob Verdurmen, de ritmesectie tijdens het Leidse concert.
I Compani kon altijd uit een groot reservoir aan muzikanten putten. In het programma van de slottournee zie ik namen als Guus Janssen en JanWillem van der Ham staan, die in Leiden niet op de planken stonden. Leo Bouwmeester zat achter de piano en vormde samen met Rob, Arjen en Michel een solide ondergrond waarop Bo, Maripepa en de violist Friedmar Hitzer prachtige capriolen konden uitvoeren. Van Friedmar Hitzer had ik nog nooit gehoord, maar ik was zeer onder de indruk.
Na veertig jaar is I Compani nu verleden tijd. In die veertig jaar hebben ze ongeveer 1300 concerten gegeven. Ik heb er dus zo’n 1299 gemist. ’t Is jammer, maar helaas. Gelukkig kon ik het staartje nog meemaken. Hopelijk zetten ze wel alle albums op Bandcamp zodat ik mijn collectie kan completeren. Bo van de Graaf is echter nog springlevend, dus ik ben benieuwd wat we kunnen verwachten als hij weer doorgaat met waar hij veertig jaar geleden gebleven was.
I Compani speelt Il Bidone van Nino Rota bij Hothouse in Qbus, Leiden. https://youtu.be/hI8nDUB6MZM
Het boek ‘Veertig Jaar I Compani’ is – net als de cd’s van Bo van de Graaf – verkrijgbaar op https://www.icompani.nl/winkel
———-
De foto’s zijn van de auteur.