Door Willem Minderhout 
Op de achterkant van mijn uitgave van Laurence Sterne’s ‘Life
and opinions of Tristram Shandy, gentleman’
wordt de befaamde lexicograaf Samuel Johnson geciteerd: ‘Nothing odd will do
long.’ Volgens Johnson was de populariteit van dit merkwaardige boek geen lang
leven beschoren. ‘Hoe kon doctor Johnson zich zo vergissen?’, is de
achterliggende gedachte. Tegenwoordig lijkt hij echter toch vergeten te zijn. (Maar
wie weet nog wie Samuel Johnson is?)
Als ik op het kerkhof van Coxwold aan twee
dames die net de kerk hebben schoongemaakt vraag waar Sterne begraven ligt
kijken ze me glazig aan. ‘Sterne? Ja, die moet hier ergens liggen. Geen idee
wie dat is.’ Vijf meter verder vind ik zijn zerk. De dames delen mijn
enthousiasme niet.
We hadden een knus tuinhuisje gehuurd in Pickering, een charmant
dorp tussen York en Scarborough. Tussen de folders over de streek trof ik een boek aan dat gewijd is aan de interessante
plaatsen in North Yorkshire. Mijn oog viel op een hoofdstukje over Coxwold. Hier
schreef Laurence Sterne ‘Tristram Shandy’! Dat is al decennia één van mijn lievelingsboeken,
dus daar moest ik heen! ‘Tristram Shandy’ is, wat mij betreft, één van de hoogtepunten
van de achttiende-eeuwse literatuur. Het is echter niet eenvoudig om uit te
leggen waarom ik dit vind. Het gaat
namelijk nergens over en tegelijkertijd gaat het over alles, of op zijn minst over van alles en nog wat, zoals knoopsgaten, de omvang van neuzen, de wijze waarop men gefortificeerde steden kan innemen en het belang van goede kraamzorg. In Reviaanse
termen: ‘het is geoudehoer waar Gods zegen op rust’.
Sterne was dominee. Het moet een zeer vrijzinnige Anglicaan
zijn geweest, want tijdens een verblijf in Frankrijk raakte hij bevriend met atheïstische
‘philosophes’ als de baron d’Holbach en Denis Diderot. ‘Tristram
Shandy’ zou ook de inspiratiebron zijn geweest van ‘Jacques le Fataliste et son maître ‘ van Diderot.
Via zijn beschermheer, baron Fauconberg, was Sterne
aangesteld als dominee in het dorpje Coxwold. Zijn woonhuis vonden we even
voorbij de kerk waar hij gepreekt had. Hij had zijn huis zelf al omgedoopt tot
Shandy Hall, de woning waar de jonge Tristram tot wasdom kwam. Shandy Hall is nu
een museum, maar het is helaas alleen op afspraak geopend en wij hadden geen
afspraak gemaakt. In een bijgebouwtje was wel een tentoonstelling van de
geweldige tekenaar Glenn Baxter. Een jonge dame uit Texas die stage liep deed
de deur voor ons open, zodat we de tekeningen van Baxter konden bewonderen.
Later ontdekten we dat zij een kundige lepidopterist was, die onderzoek deed
naar motten in Lancashire.
Achter het pittoreske huis van Sterne ligt een prachtige
tuin. Ik hoopte daar nog een door oom Toby en korporaal Trim opgeworpen replica
van een vestingstad te zien, maar dat was helaas niet het geval.
Na ons bezoek aan Shandy Hall liepen we naar de andere kant
van het dorp langs een grote zwanenvijver, naar Newburgh Priory, waar ooit
baron Fauconberg gewoond had. Op het hek
stond iets over openingstijden, maar blijkbaar waren we er niet in het goede seizoen.
Halverwege de oprijlaan werd onze weg geblokkeerd door iemand die zich de
eigenaar noemde. Of we ons wel realiseerden dat we ons op privé-terrein bevonden?
Ik vermoed dat we Stephen Wombwell tegen het lijf liepen.
Terug in Coxwold hebben we heerlijk gegeten in de ‘Fauconberg Arms’. Dat was eigenlijk de enige
keer dat we echt heerlijk buiten de deur gegeten hebben tijdens ons verblijf in Engeland.
Helaas trof ik de weduwe Wadman niet aan. Misschien een volgende
keer.
Laurence Sterne, The life and opinions of Tristram Shandy, gentleman.
https://www.gutenberg.org/cache/epub/1079/pg1079-images.html
The Laurence Sterne Trust https://www.laurencesternetrust.org.uk/shandy-hall-historic-house/
Sophia Hernandez, The Colonizers of Yorkshire, https://www.laurencesternetrust.org.uk/moth/the-colonizers-of-yorkshire/
The Fauconberg Arms https://www.fauconbergarms.com/
Newburgh Priory https://www.newburghpriory.co.uk/