Door Roel van Duijn 
Is Trump de ‘vriend’ van Poetin omdat die hem chanteert met foto’s van pedofilie of andere kompromat? In het Epstein-moeras is de naam van Poetin herhaaldelijk opgedoken en de gedachte dringt zich op dat de Russische geheime dienst hier een rol speelt.
Er is volgens mij een krachtiger, meer fundamenteel fenomeen dat de voedingsbodem is voor de onprettig verrassende verbinding tussen de twee staatshoofden. Dat is de toenadering op belangrijke punten van de filosofische ideeënwereld die de denkers rond Trump en Poetin delen. In beide hofhoudingen heersen nu opvattingen die scherp anti-democratisch, anti-gendervariatie, anti-migratie en anti-milieumaatregelen zijn. Die toenadering, ja overeenkomst, is de laatste tijd opmerkelijk zichtbaar geworden.
‘Dark Enlightenment’
In Silicon Valley heeft zich de beweging van de ‘Duistere Verlichting’ (Dark Enlightenment, ook wel neo-reactionary movement) ontwikkeld. Vooral in de kringen van de libertarisch denkende tech-ondernemers. Libertarisch, dat betekent het kapitaal willen bevrijden van de morele en sociale beperkingen die de democratische rechtsstaat oplegt. Libertariërs willen absolute vrijheid voor hun kapitaal, ze willen geen belasting betalen en de eigenaren van de giga techbedrijven haten de morele grenzen die de EU aan de inhoud, zoals van de social media, stelt. ‘Europe’s war on free speech’ heet het dan. Voor het kapitaal moet er volgens hen een individuele en volkomen vrijheid zijn. Bij dit alles hoort de ontkenning van het idee dat de staat een sociale opdracht heeft en zorgen moet voor armen of achtergestelden.
Peter Thiel
Dit libertarisme heeft de overrijke Peter Thiel, de tech-ondernemer die Palantir en PayPal heeft opgericht en een grote invloed heeft op Trump en JD Vance, tot de conclusie gebracht dat democratie niet verzoenlijk is met vrijheid. ‘I no longer believe that freedom and democracy are compatible’, schreef hij in 2009 in zijn beruchte essay ‘The education of a Libertarian’. Hij doelt op vrijheid, vooral om kapitaal te besteden zoals de eigenaar dat zelf wil. Een gedachte die vanzelf spreekt voor Poetin en zijn oligarchen met hun oorspronkelijk van de Sovjet-samenleving gestolen geld. De naam van de revolutionair-traditionalistische beweging Dark Enlightenment komt van de Britse filosoof Nick Land, die in 2012 een manifest publiceerde onder die titel, waarin hij ook bovenstaande uitspraak van Peter Thiel citeert. Land stelt dat humanisme en rationalisme – die ontstaan zijn aan het eind van de achttiende eeuw in de ‘echte’ Verlichting van Goethe, Voltaire, Montesquieu, Diderot e.a. – hun tijd gehad hebben. De regeringen die ‘besmet’ waren door deze ideeën hebben de catastrofes van de twintigste eeuw veroorzaakt. Humanisme en rationalisme zonder christendom zijn de ziektes die de huidige ‘liberale degeneratie’ hebben voortgebracht. Ze zijn in het wereldbeeld van de Dark Enlightenment volstrekt onmachtig en niet in staat de nodige vooruitgang van kapitalisme en post-humanistische politiek te bewerkstelligen.
De Dark Enlightenment-beweging bekritiseert niet alleen de idealen van de ‘stralende’ Verlichting, maar grijpt, als alternatief, terug op feodale staatsvormen. Ik schreef al eerder dat de Amerikaanse filosoof en software-ontwerper Curtis Yarvin daarom ‘feodaal kapitalisme’ propageert. Hij meent dat zeer serieus, maar het gevolg is ingrijpend. Het houdt de herinvoering van ‘het heilige’ in de politiek in, zoals ook Peter Thiel benadrukt. Inclusief de middeleeuwse gedachte dat de Koning en Keizer bij de gratie Gods regeren.
Het heilige terugbrengen in de politiek kan een goed idee zijn als het gaat om versterking van een streven om onrecht te herstellen, maar is het dat ook als het dient om een onderdrukker heilig te verklaren?
Trump
Uit deze opvattingen van de Dark Enlightenment is het te verklaren dat Trump zich opwerpt als ‘The King’ en dat hij zich liet ontvallen dat de verkiezingen van 2024 de laatste zouden zijn: hij wil de midterm-verkiezingen van november 2026 ‘nationaliseren’, wat wil zeggen dat hij ze onder zijn eigen, heilige controle wil brengen.
De Dark Enlightenment-filosofie is in de kern niet modern, maar is een politieke theologie, enigszins verwant aan die van onze theocratische Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP). Maar anders dan deze partij combineert de Dark Enlightenment haar theocratische visie met een ongebreideld optimisme over technologische vooruitgang, zoals in de vorm van kunstmatige intelligentie of de kolonisatie van Mars. Over robotten die migranten vervangen niets dan gejubel. Wie de ontwikkeling van de technologie aan humane of sociale normen wil binden is volgens de aanhangers van de Dark Enlightenment een achterlijk obstakel. De Duistere Verlichting (mijn vertaling) staat voor ongeremde, futuristische technologie in combinatie met een terugkeer naar een traditionalistisch christendom dat verstoken van rede is. En naar mijn indruk ook verstoken is van het verlangen naar universele liefde voor mens en natuur. Een teugelloos enthousiasme voor kapitaal en technologie, als instrument voor goddelijke vorsten uit de tijd van voor Spinoza of de echte Verlichting. De goddelijke vorsten zouden nu weer een nieuw leven moeten krijgen. Merkwaardig, het ene bestanddeel van deze filosofie omhelst de middeleeuwen, het andere kijkt smachtend vooruit naar de wereld van de sciencefiction.
Feodaal kapitalisme
Hevige nostalgie naar het verleden gepaard aan futurisme, het klinkt even paradoxaal als de naam Dark Enlightenment zelf. Hoe kan men op deze wiebelige grondslag een goede staat inrichten?
Curtis Yarvin lost het op door wat hij ‘neocameralisme’ noemt, dat is de businessmen-gedachte dat de staat als een grote onderneming moet worden ingericht. Iets wat Trump en zijn Russische geestverwanten doet watertanden. Een zakenimperium, gericht op winst, met aan het hoofd een heilige CEO die de staat regeert met op winst gerichte efficiëntie. Bijvoorbeeld geen wapenhulp aan Oekraïne, maar Europa daarvoor laten betalen. De winst van de ‘zaak’ hoort dan ook aan de personen aan de top ten goede te komen.
Zo’n kleptocratie is moeilijk te bevatten voor iemand die rondloopt met voorstellingen van een kabouterachtige solidaire samenleving van mens en natuur, maar dit zijn echt drijvende gedachten achter de politiek van de machthebber in Washington DC en ja, met variaties ook van die in de gouden uien van het Kremlin.
De Antichrist
Een belangrijke bron van het Russische denken dat onder Poetin opkwam is de schrijver en religieus profeet Vladimir Solovjov (1853-1900). Een merkwaardige theocraat die, hoewel zelf streng Russisch-orthodox, zich ook graag onderwierp aan de Paus, doch niet aan de rooms-katholieke leer. Hij wilde terug naar de tijd van vóór het Grote Schisma tussen het westelijk en oostelijk Christendom, terug naar de elfde eeuw, toen Gods gezag nog onaangetast alom heerste.
Solovjov is een voorname held van de bekende nationalistische filosoof Aleksandr Doegin, de man met zijn lange baard, de leider van het Tsargrad Instituut in Moskou, tevens de ideoloog van het Eurazianisme, de strategie die Rusland de wereldmacht moet verschaffen, om zijn goddelijke missie te volbrengen.
Zowel Doegin als Thiel zijn onder de indruk van Solovjovs dystopische boek ‘Korte vertelling van de Antichrist’, vlak voor zijn dood geschreven. Als laatste waarschuwing. De hoofdpersoon is een charismatische figuur, die op het oog het beste met de mensheid voor heeft. Hij wil vrede en rede, liefde en welvaart, alles in veiligheid. De mensen lopen hem achterna, maar het gevolg is apocalyptisch. De oorzaak daarvan is dat deze ‘weldoener’ zich verlaat op humanisme zonder diep christelijk geloof.
Hij is de Antichrist, de fatale misleider die een dramatisch einde maakt aan de geschiedenis van de mensheid. En ongelukkigerwijs zien Thiel en Doegin het ook zo. Zij vereenzelvigen de liberale rechtsstaat met de figuur van de Antichrist, die wel welvaart en veiligheid lijkt te brengen, maar in werkelijkheid een duivels karakter heeft omdat hij zich afzondert van het orthodox christelijke geloof, zodat haar burgers de wereldondergang te wachten staat. Tenzij de verlossing door de Dark Enlightenment of de Russische orthodoxie hen ten deel zal vallen. Gelukkig spant Poetin zich daarvoor in, want die goeierd helpt de ene na de andere kerk te openen en de soldaten te zegenen.
Katechon
Volgens beide filosofen, Doegin en Thiel, is de Antichrist nu een zeer actieve figuur, vooral in het decadente Europa. Hoe deze heilloze maniak te stoppen, vragen de twee zich af. Door een probaat middel, luidt hun antwoord, dat zij beiden plechtig het ‘Katechon’ (=dat wat tegenhoudt) noemen. De Katechon is de kracht die de werking van de Antichrist afremt en de menselijke geschiedenis weer toekomst geeft. Zij hebben deze vondst niet alleen van Solovjov, maar ook overgenomen van de Duitse rechtsfilosoof Carl Schmitt (1888-1985) aan wie ook de nazi’s veel dankten.
En wat is nu de Katechon, dit Godgegeven geneesmiddel? Volgens Peter Thiel kan de technologie -waaronder zeker de kunstmatige intelligentie – hét middel zijn om het werk van de Antichrist tegen te houden. Hij is ervan overtuigd dat technologie een middel kan zijn om van de mens een goddelijk wezen te maken, hij grijpt daarmee terug op het christelijke begrip Theosis. Door de kracht van de technologie, mits goed gebruikt, kan de mens het Koninkrijk der Hemelen verwezenlijken. Met in zijn achterhoofd deze theorie, die de technologie tot spirituele kracht verheft, stichtte Peter Thiel zijn grote tech-ondernemingen.
Aleksandr Doegin
Ook in de politiek-ideologische visie van Aleksandr Doegin neemt de Katechon sinds de jaren negentig een centrale plaats in. Voor hem is Rusland en speciaal de regering van Poetin het Katechon voor deze door de Antichrist belaagde tijd. Dat is de muur die de funeste invloed van de Antichrist tegenhoudt. Solovjov, Doegin en Thiel ontlenen het begrip Katechon aan de tweede brief van Paulus aan de Thessalonicenzen (2 Thess. 2:6-7), waarin wordt gesproken over een kracht die de openbaring van de ‘mens der wetteloosheid’ (de Antichrist) tegenhoudt tot de door God vastgestelde tijd voor de Apocalyps.
Het Einde der Tijden.
Doegin heeft Poetin omschreven als een ‘katechonische’ leider die de wereld beschermt tegen de Apocalyps als gevolg van die ziekmakende westerse liberale waarden. De Katechon is ook Doegins spirituele rechtvaardiging voor de oorlog in Oekraïne, want die dient volgens hem het doel de opmars van het westers liberalisme en goddeloos humanisme tegen te houden. Die westerse waarden vormen immers de gedaanten van de duivelse Antichrist.
Gezellig samen
Doegins Tsargrad Instituut is de centrale ideologische denktank van het Poetinisme. Het heeft op 8 juni 2025 in het bijzijn van buitenlandminister Lavrov een conferentie belegd waarbij niet alleen Russische denkers en tech-leiders, maar ook westerse prominente intellectuelen, zoals de Jeffrey Sachs, Alex Jones, George Galloway en Errol Musk (vader van Elon) aanwezig waren. Het kan gezien worden als de eerste bijeenkomst van westerse tech-bazen en de christelijke traditionalisten uit Rusland. Het klikte van beide kanten, volgens Maria Engström, die het noemt in een belangwekkend essay (‘The Dark Enlightenment and the return of political theology in Russia and the United States’), over het samenkomen van Amerikaans tech-rechts en Russisch orthodoxe christenen. Nu worden de theorieën van Curtis Yarvin en van Peter Thiel intensief bediscussieerd in de kringen van het Tsargrad instituut. Wat dus direct gelieerd is aan Poetin.
De sektes van Trump en Poetin
Niet toevallig dat het klikte. Wederzijds koppelt men een middeleeuws christendom, inclusief een heilig vorstendom, aan een messianistisch geloof in de vooruitgang van de technologie. De ideeën van de Dark Enlightenment vallen bij het Tsargrad Instituut en ver rondom Moskou in een warm bad. Eeuwen van Russisch-orthodoxe politieke theologie hebben hun komst voorbereid. Vooraanstaande Russische denkers zoals Boris Remizov zijn vol van de kennismaking met de Duistere Verlichting. In een nieuw programma van het Tsargrad Instituut heeft het artikel van Thiel ‘The End of the Future’ (2011) al zijn plaats.
Het is de overeenstemming van ideeën die volgens mij Poetin en Trump bindt. Het zijn ook deze autoritaire ideeën die botsen met globalisme en de wereldrechtsorde van de Verenigde Naties, in hun ideologische ogen gedaanten van de Antichrist.
Het zijn ideeën die op ons een bizarre indruk maken, maar niettemin in beide hoofdsteden van deze wereldmachten stevig genesteld zijn en rechtstreeks verbonden zijn aan geld verdienen en bovendien gelden als legitimatie voor dictatoriale machtsuitoefening. Niet alles wordt steeds openlijk uitgesproken, maar dat is nu eenmaal zo bij sektes, die hebben vaak een esoterische afdeling. Ook die van Trump en Poetin.
Terwijl ik dit schrijf hoor ik dat Peter Thiel naar Moskou is afgereisd. Dat hij met Doegin op het Tsargrad Instituut zit, daar twijfel ik niet aan, maar met wie praat hij daar nog meer? Biedt hij zijn digitale diensten aan de ‘katechonische’ regering aan om de Antichrist dwars te zitten?
Wordt vervolgd!
———-
Foto’s geleverd door de auteur. .